نسخه چاپي 

تجربه شهر اصفهان در خصوص تهیه طرح جامع

کلانشهراصفهان و رویکرد نوین در شهرسازی

سیداحمد حسینی نیا معاون شهرسازی و معماری شهرداری اصفهان: کشور ما بیش از ۵۰ سال از رویکردهای نوین برنامه‌ریزی فاصله داشته و مدت‌ها است که برنامه‌های شهری آن همچنان بر اساس الگوی منسوخ «طرح جامع» تهیه می‌شدند. تا این که در دوران جدید، تغییر رویه قدیمی آغاز شد و پنج شهر اصفهان، یزد، کرمان، سنندج و نطنز به عنوان نمونه‌هایی برای آزمودن رویکرد نوین تدوین برنامه‌های جامع شهری در ایران انتخاب شدند. در این میان اصفهان اولین شهری است که تدوین برنامه با شیوه جدید را کلید زده است.

از مهمترین نارسایی ها و کاستی های طرح های توسعه شهری ایران و به خصوص کلانشهر اصفهان، وکالتی بودن یا عدم مشارکت مستقیم ذی نفعان در فرایند تالیف و تدوین آنها بوده است. بخش عمده این نقص متوجه نبود سازوکار تعریف شده در این خصوص است و در برنامه جامع جدید این نقص برطرف شده است. چنان چه شهرداری اصفهان با مشارکت شورای اسلامی شهر اصفهان و اداره کل راه و شهرسازی استان سازوکار و ساختار  شورای راهبری برنامه جامع جدید را تدوین کردند و آیین نامه داخلی آن نیز در شورای راهبری مصوب شده است و در این ساختار جدید نقش نمایندگان سمن ها و سازمان های مردم نهاد، صنفی و حرفه ای پررنگ تر است. در این فرآیند به معنای واقعی برنامه ریزی مشارکتی شکل می گیرد و برنامه ریزی با مردم و برای مردم انجام می پذیرد. بنظر می رسد با تهیه برنامه جامع شهر اصفهان با رویکرد نوین، صدای کسانی شنیده خواهد شد که در فرایند برنامه ریزی شهری به آنها توجه نشده و نادیده گرفته شده اند.

برنامه جامع شهر اصفهان  با رویکرد جدید، به جای اینکه توسط تعداد محدودی افراد متخصص و پشت درهای بسته تهیه شوند، با همفکری، تعامل و همکاری دستگاه‌های مدیریت شهری، نهادهای بخش خصوصی، جامعه مدنی و شهروندان تدوین خواهد شد و متکی به مشارکت مردم هستند و تجویزهای این برنامه‌ها افزون بر راهکارهای کالبدی همچون خیابان‌سازی، کاربری‌های شهری، تراکم‌ها، و ضوابط ساخت‌و‌ساز، شامل راهکارهای غیر کالبدیِ اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی می‌باشند و از آنجاکه به فضای چند بعدی می‌پردازند، به آن‌ها برنامه‌های فضایی می‌گویند.

از لحاظ روش شناسی تفاوت این برنامه جامع نوین با طرح ها ی توسعه شهری سنتی در این است که در مرحله اول، «گزارش تشخیص» نوشته می شود. «گزارش تشخیص»  بر پایه منظور کردن دیدگاه ها و منافع گروه های ذینفع و ذی نفوذ از راه تشکیل جلسات همگانی، مذاکره، استعلام کتبی از سازمان ها و موسسات دولتی و نهادهای مردم نهاد ، صنفی و حرفه ای است که زیر نظر شورای راهبری و توسط مشاور مادر تنظیم و تدقیق می شود. این گزارش مبنای تهیه برنامه توسعه شهری است و ورود مفاهیم چشم انداز، اهداف و راهبردهای مرتبط در برنامه از نوآوری های برنامه جدید است.   

دستاورد کلیدی رویکرد نوین تهیه برنامه جامع شهر اصفهان، تحقق بیش از پیش اراده شهروندان و مردم‌سالاری در مدیریت شهری است که هم از طریق اصلاحات ساختاری به منظور افزایش نقش مدیریت محلی در تصمیم‌گیری‌ها و هم بواسطه بکارگیری مشارکت سهم‌داران - یعنی همه افراد و گروه‌هایی که مثبت یا منفی، و مستقیم یا غیر مستقیم از برنامه تاثیر می‌پذیرند یا بر آن تاثیر می‌گذارند- در فرایند تدوین برنامه حاصل می‌شود

از مهمترین نارسایی ها و کاستی های طرح های توسعه شهری ایران و به خصوص کلانشهر اصفهان، وکالتی بودن یا عدم مشارکت مستقیم ذی نفعان در فرایند تالیف و تدوین آنها بوده است. بخش عمده این نقص متوجه نبود سازوکار تعریف شده در این خصوص است و در برنامه جامع جدید این نقص برطرف شده است. چنان چه شهرداری اصفهان با مشارکت شورای اسلامی شهر اصفهان و اداره کل راه و شهرسازی استان سازوکار و ساختار  شورای راهبری برنامه جامع جدید را تدوین کردند و آیین نامه داخلی آن نیز در شورای راهبری مصوب شده است و در این ساختار جدید نقش نمایندگان سمن ها و سازمان های مردم نهاد، صنفی و حرفه ای پررنگ تر است. در این فرآیند به معنای واقعی برنامه ریزی مشارکتی شکل می گیرد و برنامه ریزی با مردم و برای مردم انجام می پذیرد. بنظر می رسد با تهیه برنامه جامع شهر اصفهان با رویکرد نوین، صدای کسانی شنیده خواهد شد که در فرایند برنامه ریزی شهری به آنها توجه نشده و نادیده گرفته شده اند.

برنامه جامع شهر اصفهان  با رویکرد جدید، به جای اینکه توسط تعداد محدودی افراد متخصص و پشت درهای بسته تهیه شوند، با همفکری، تعامل و همکاری دستگاه‌های مدیریت شهری، نهادهای بخش خصوصی، جامعه مدنی و شهروندان تدوین خواهد شد و متکی به مشارکت مردم هستند و تجویزهای این برنامه‌ها افزون بر راهکارهای کالبدی همچون خیابان‌سازی، کاربری‌های شهری، تراکم‌ها، و ضوابط ساخت‌و‌ساز، شامل راهکارهای غیر کالبدیِ اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی می‌باشند و از آنجاکه به فضای چند بعدی می‌پردازند، به آن‌ها برنامه‌های فضایی می‌گویند.

از لحاظ روش شناسی تفاوت این برنامه جامع نوین با طرح ها ی توسعه شهری سنتی در این است که در مرحله اول، «گزارش تشخیص» نوشته می شود. «گزارش تشخیص»  بر پایه منظور کردن دیدگاه ها و منافع گروه های ذینفع و ذی نفوذ از راه تشکیل جلسات همگانی، مذاکره، استعلام کتبی از سازمان ها و موسسات دولتی و نهادهای مردم نهاد ، صنفی و حرفه ای است که زیر نظر شورای راهبری و توسط مشاور مادر تنظیم و تدقیق می شود. این گزارش مبنای تهیه برنامه توسعه شهری است و ورود مفاهیم چشم انداز، اهداف و راهبردهای مرتبط در برنامه از نوآوری های برنامه جدید است.   

دستاورد کلیدی رویکرد نوین تهیه برنامه جامع شهر اصفهان، تحقق بیش از پیش اراده شهروندان و مردم‌سالاری در مدیریت شهری است که هم از طریق اصلاحات ساختاری به منظور افزایش نقش مدیریت محلی در تصمیم‌گیری‌ها و هم بواسطه بکارگیری مشارکت سهم‌داران - یعنی همه افراد و گروه‌هایی که مثبت یا منفی، و مستقیم یا غیر مستقیم از برنامه تاثیر می‌پذیرند یا بر آن تاثیر می‌گذارند- در فرایند تدوین برنامه حاصل می‌شود

 

  • چهارشنبه ١١ ارديبهشت ١٣٩٨ - ٠٨:٤٣
نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر: